
局米旁大师教言集MP189三十偈疏
12-11-1a
三十偈疏
༄༅། །སུམ་ཅུ་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་མཆན་འགྲེལ་བཞུགས་སོ། །
12-11-1b
རྒྱ༷་གར༷་སྐ༷ད་དུ༷། ཏྲིང༷་ཤི༷་ཀ༷་ཀཱ༷་རི༷་ཀཱ༷། བོ༷ད་སྐ༷ད་དུ༷། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སུམ༷་ཅུ༷་པའི༷་ཚི༷ག་ལེ༷འུ༷ར་བྱས༷་པ། འཇམ༷་དཔ༷ལ་གཞོ༷ན་ནུར༷་གྱུར༷་པ༷་ལ༷་ཕྱག༷་འཚལ༷་ལོ༷། །ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ལམ་ལ་བསྒྲིབ་པ་བདག་འཛིན་གཉིས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཅིང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ཤེས་པར་བྱ་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་བརྩོམ་མོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་ཤེས་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་ཡང་རྫས་གཅིག་ཏུ་སེམས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་བཞིན་དུ་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་མེད་པར་འདོད་པའི་མཐའ་གཉིས་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་། །དེ་ལ་བདག་དང་ཆོས་སུ་འདོགས་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ལས་ཕྱི་དོན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་དེ། བད༷ག་ཏུ་གདགས་པ་དང༷་ཆོ༷ས་སུ་ཉེར༷་འདོ༷གས་པ༷། སྣ༷་ཚོག༷ས་པ་སྟེ་བདག་དང་སྲོག་དང་སྐྱེ་བ་པོ་སོགས་བདག་དང་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་ཆོས་སུ་འདོགས་པ་དག༷་ནི༷་གང༷་བྱུང༷་བ༷། དེ༷་ཐམས་ཅད་ནི༷་རྣམ༷་པ༷ར་ཤེས༷་པ༷ར་གྱུར༷་པ་ཉིད་དོ་དེ་ལས་གཞན་དུ་མེད་དོ། །གྱུར་པ་ཞེས་པ་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་འགག་པ་དང་དུས་མཉམ་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་ཐོབ་པའོ། །བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་བརྟས་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་བདག་དང་ཆོས་སུ་སྣང་བར་གྱུར་པའོ། །དེ་དག་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་ཀྱང་ཐོག་མེད་གོམས་པའི་མཐུས་ཡོད་པ་ལྟར་བདག་དང་ཆོས་སུ་འདོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་སེམས་ལས་གཞན་མིན་ཡང་ཡིན་པ་ལྟར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་གཞི་མེད་ན་འདོགས་མི་སྲིད་པས་ཕྱི་རོལ་ན་རྣམ་
12-11-2a
ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླང་ཞེས་བློ་བརྟན་གསུངས་སོ། །ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་དོ། །རྣམ་ཤེས་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ཁས་བླང་ངོ་། །རྣམ་ཤེས་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །གྱུར༷་པ༷་དེ༷་ཡ༷ང་ཕྱི་རོལ་ན་བདག་དང་ཆོས་མེད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་གཟུང་ཆ་ལ་དེར་བཏགས་པ་རྣམ༷་པ་གསུམ༷་སྟེ༷། གང་ཞེ་ན། ཀུན་གཞི་རྣམ༷་པ༷ར་སྨིན༷་པ་དང༷་དེར༷་སེམ༷ས་པ་ཉོན་ཡིད་ད༷ང་། ཡུལ༷་ལ༷་རྣམ༷་པ༷ར་རི༷ག་པ༷འོ༷། །སྟེ་འཇུག་ཤེས་དྲུག་གོ། དེ༷་ལ༷་དང་པོ་ཀུན༷་གཞིའི་རྣམ༷་ཤེས༷་ནི༷། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་འཇུག་ཅིང་འབྲེལ་བས་ཀུན་གཞིའོ། །དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་ས་བོན་ལས་རྣམ༷་པར་སྨིན༷་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འམ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས༷་བོ༷ན་ཐ༷མས་ཅ༷ད་པ༷་སྟེ་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་དང་རིགས་ཐམས་ཅད་དུ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །ཀུན་གཞི་ཤེས་པ་ཡིན་ན་དམིགས་པ་གང་། རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་གཞི་དེ༷་ནི༷་བདག་དང་ཆོས་སུ་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ལེན༷་པ༷་དག༷་དང༷་གན༷ས་ཀྱི། རྣམ༷་པ༷ར་རིག༷་པ༷་ཡི་བག་ཆགས་ཡོད་ཀྱང་དེ་དེར་མྱོང་ཙམ་གྱིས་མི༷་རི༷ག་པ༷་སྟེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རིས་སུ་མ་ཆད་པ་ལ་དམིགས་པས་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའོ། །དམིགས་རྣམ་ཡུལ་སྣོད་བཅུད་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་དམིགས་ཀྱང་རིས་ཆད་མིན་པས་མི་ཚོར་བའི་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲའོ། །དེ་འཁོར་གང་དང་ལྡན་ན་དུས་རྟག༷་ཏུ༷་རེ༷ག་པ་དང༷་ཡི༷ད་ལ་བྱེ༷ད་པ་དང༷་། རི༷ག་ཅེས་ཚོར་བ་དང༷་འདུ༷་ཤེས༷་དང་སེམ༷ས་པར༷་ལྡན༷་ཏེ་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་དང་མི་འབྲལ་ལོ། །
12-11-2b
དེ༷་ལ༷་ཀུན་གཞིའི་ཚོ༷ར་བ༷་ནི་བཏང༷་སྙོམས༷་ཏེ༷་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་དེ༷་ནི༷་ཉེ་ཉོན་གྱིས་མ༷་བསྒྲིབ༷ས་ལ་དགེ་སྡིག་གང་དུའང་ལུང༷་མ༷་བསྟན༷་པ་ཡིན་ལ། དེའི་འཁོར་རེ༷ག་པ་ལ༷་སོ༷གས་པ༷འ༷ང་དམིགས་རྣམ་སོགས་ཀུན་གཞི་དེ༷་བཞི༷ན་ནོ། །ཀུན་གཞི་དེ༷་ནི་རྒྱུན༷་འབ༷བ་ཆུ༷་བོ༷་བཞི༷ན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་བར་མེད་དུ་འཇུག་གོ།

三十偈疏
12-11-1a
三十偈疏
༄༅། །སུམ་ཅུ་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་མཆན་འགྲེལ་བཞུགས་སོ། །
12-11-1b
རྒྱ༷་གར༷་སྐ༷ད་དུ༷། ཏྲིང༷་ཤི༷་ཀ༷་ཀཱ༷་རི༷་ཀཱ༷། བོ༷ད་སྐ༷ད་དུ༷། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སུམ༷་ཅུ༷་པའི༷་ཚི༷ག་ལེ༷འུ༷ར་བྱས༷་པ། འཇམ༷་དཔ༷ལ་གཞོ༷ན་ནུར༷་གྱུར༷་པ༷་ལ༷་ཕྱག༷་འཚལ༷་ལོ༷། །
梵语为：Triṃśikā-kārikā。藏语为：三十颂论。礼敬文殊童子。
为了断除障碍解脱道和一切智道的两种我执，宣说两种无我；为了了知唯识宗的见解，著此论。此外，为了破除如同识一样认为所知也是一体的见解，以及如同所知一样认为识也只是世俗有而胜义无的两种极端见解。
其中，所有安立为我和法的一切唯是心识，并无外在实体。所谓安立为我和施设为法的种种——比如我、命、生者等我的安立和蕴、界、处等法的安立，凡是生起的一切，皆是识性，除此之外别无他物。
"是"的意思是因的刹那灭与果的刹那得同时。因为我和法分别习气的增强，使阿赖耶识显现为我和法。虽然它们在外部不存在，但由于无始以来的习惯力，似乎存在而被安立为我和法。虽然它们不异于心，却被妄计为似乎存在。
然而，若无所施设的基础，则施设不可能成立，因此必须承认外在有成为识的事物，如佛护所说。一切所知皆是遍计所执，故无实体。识是缘起，故应承认是实有。识是缘起，由"是"字表示。
那识性虽在外部无我法，但在心的所取方面被施设为我法，有三种。哪三种呢？异熟阿赖耶识、思量的末那识和、了别境的六转识。
12-11-2a
其中，第一阿赖耶识，由于作为一切法因果体性而运作和关联，故为阿赖耶。它由前世种子异熟，具有烦恼及一切法的种子，即在一切界、趣、生处、种姓中业的异熟。
若阿赖耶是心识，那么它缘何境？具何行相？阿赖耶执持我法分别习气，住于所知行相而不了知，因为它缘取内外事物无差别，故其行相极其微细。虽缘取器世间和有情世间广大境界，但由于无差别而不自觉，其行相极细。
它具何眷属？常时与触、作意、感受、想、思相应，即不离五遍行。
12-11-2b
其中，阿赖耶的受是舍受，因为其行相无有差别。阿赖耶不为随烦恼所障，于善恶无记，其眷属触等的所缘行相等也如同阿赖耶。阿赖耶如同流水，刹那无间而转。


 ཟག་པ་ཟད་པའི་དགྲ༷་བཅོ༷མ་ཐོབ་པ་ཉི༷ད་ན༷་ཀུན་གཞི་དེ༷་ལྡོག༷་གོ༷་སྟེ་ཀུན་གཞི་ལ་གནས་ངན་ལན་མ་ལུས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ༷་ལ་གན༷ས་ཏེ༷་ར༷བ་ཏུ་འབྱུང༷་ཞི༷ང་། དེ༷་ལ༷་ང་ཡིར་དམི༷གས་པ༷་ནི་ཉོན་ཡི༷ད་ཅེ༷ས་བྱ༷་སྟེ། རྣམ༷་ཤེས༷་གང་ཞིག་ངར༷་སེམ༷ས་པའི་བད༷ག་ཉི༷ད་ཅ༷ན་དེ་ནི། བསྒྲིབ༷ས་ལ༷་དགེ་སྡིག་ཏུ་ལུང༷་དུ༷་མ༷་བསྟན༷་པའི༷། ཉོ༷ན་མོ༷ངས་བཞི༷་དང༷་དུས་ཇི་སྲིད་པར་རྟག༷་ཏུ༷་འགྲོ༷གས་ཏེ།གང་ཞེ་ན། བད༷ག་ཏུ༷་ལྟ་བ༷་འཇིག་ལྟ་དང༷་བད༷ག་ཏུ༷་རྨོང༷ས་པ་མ་རིག་པ་དང་། བད༷ག་རྒྱལ༷་ཏེ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་བད༷ག་ལ་ཆ༷གས་པར་འདུ༷་ཤེས༷་པ༷་སྟེ་བདག་ལ་དགའ་བའམ་སྲེད་པའོ། །ཡང་སྨྲས་པ། མ་རིག་པ་དང་བདག་ལྟ་དང་། །ངའོ་ང་རྒྱལ་སྲེད་འདི་བཞིས། །ཀུན་གཞི་ཉོན་མོངས་ཅན་འགྱུར་ཡིད། །ངར་སེམས་པ་ཡི་མཚན་ཉིད་དེ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་བྱེད་པའང་། །ཡིད་དེ་དེ་དག་ཉོན་མོངས་ཅན། །སེམས་དགེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཚེ། །རྟག་ཏུ་ངར་འཛིན་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཞེ༷ས་བློ་བརྟན་གྱི་འགྲེལ་བ་ལས་སོ། །དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་གང༷་དུ༷་སྐྱེས༷་པ༷་དེ༷འི་ས་པའོ༷་དེ་བཞི་ལས་གཞ༷ན། རེ༷ག་སོ༷གས་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་པོ་དག་ཀྱང༷་མཚུ༷ངས་པར་ལྡན་པས་དེ་འཁོར་དགུ་དང་ལྡན་ཏེ། འདི་དག་ཀྱང་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེའི་ས་པའོ། །དེ་ནི་
12-11-3a
དགྲ༷་བཅོ༷མ་ཉོན་མོངས་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་མེ༷ད། དེ་བཞིན་དུ་འགོ༷ག་པའི༷་སྙོ༷མས་པར༷་འཇུ༷ག་པ་ལ༷་ཡང་མེ༷ད། འཇི༷ག་རྟེན༷་ལས་འད༷ས་པའི༷་ལམ༷་བདག་མེད་པ་སྒོམ་པ་ན༷འ༷ང་མེ༷ད། འདི༷་ནི༷་གྱུར༷་པ༷་གཉི༷ས་པའོ། །གྱུར་པ་གསུམ༷་པ༷་ཡུལ༷་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་ཆོས་ཏེ་རྣམ༷་པ་དྲུག༷་པོ༷་ལ༷། དམི༷གས་པ༷འམ་འཛིན་ཅིང་རྟོག་པ་གང༷་ཡི༷ན་པ་མིག་སོགས་ཀྱི་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དེ༷་དག༷་སྟེ༷། དེ་ལ་མ་ཆགས་པ་སོགས་དང་མཚུངས་ལྡན་དགེ༷་བ་དང༷་ཆགས་སོགས་དང་། མཚུངས་ལྡན་མི༷་དགེ༷་བ་དང་དགེ་མི་དགེའི་སེམས་བྱུང་དང་མཚུངས་ལྡན་མིན་པ་གཉི༷་ག༷་གང་ཡང་མིན་པའོ། །སེམས་བྱུང་གི་དབྱེ་བ་ལ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་། ཉོན་ཡིད་དང་། འཇུག་ཤེས་རྣམས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཀུན༷་ཀྱི་འཁོར་དུ༷་འགྲོ༷་བ་ལྔ་དང༷་བྱེ་བྲག་ཅན་མ་ངེས་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས༷་པའ༷མ་ཡུལ་ངེས་ལྔ་སྟེ་དེ་དག་གི་ཡུལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཅན་ཡིན་གྱི༷་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ༷། །སེམ༷ས་ལ༷ས་བྱུང༷་བ༷་དགེ༷་བ༷་ཅན་བཅུ་གཅིག་དང༷་། དེ༷་བཞི༷ན་དུ་རྩ་བའི་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་པ་དྲུག་དང་ཉེ༷་བའི་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་ཉི་ཤུ། གཞན་འགྱུར་བཞི་དང་བཅས་པའོ། །འདི་རྣམས་ཚོ༷ར་བ༷་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུ༷མ་དང༷་ཅི་རིགས་པར་དེ༷་མཚུ༷ངས་ལྡན༷་དུ་འབྱུང་ངོ་། །དབྱེ་གཞི་དང༷་པོའི་གསུམ་འདུས་ཀྱི་རེག༷་པ་ལ༷་སོ༷གས་པ༷་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལྔ་སྟེ་གོང་དུ་བཤད་པ་དང༷་། བསམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་པ་འདུ༷ན་པ་དེའི་དངོས་པོ་ལ་ངེས་པར་འཛིན་པ་མོ༷ས་པ་འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་མ་བརྗོད་པ་དྲ༷ན་པ་དང༷་བཅ༷ས་པ༷་དང༷་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཏིང༷་ངེ༷་འཛིན་དང་བློ༷་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་
12-11-3b
ཤེས་རབ་སྟེ་དེ་ལྟར་ན་གང་དུ་མོས་པ་དེར་གཞན་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་མི་འབྱུང་བས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་བྱེ༷་བྲག༷་ངེས༷་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ལྔའོ།

完整直译
当获得烦恼尽的阿罗汉果时，阿赖耶识即灭，因为阿赖耶中的一切随眠习气已完全断除。
依托阿赖耶识而生起，缘取阿赖耶为我所的是末那识，即能执我思的自性之识。它有覆无记，恒时与四烦恼相应。哪四种呢？我见即萨迦耶见，我痴即无明，我慢即认为"我是"的慢心，以及执著我的想，即对自我的贪爱。
又说："无明及我见，我慢我爱四，阿赖耶烦恼性意识，以执我思为特征。颠倒之因亦是彼，彼等烦恼性。善心无记时，恒时执我因。"此出自佛护的注释。
它是三界中生处所属的地。除此四外，触等五遍行也相应，故其眷属共九种，这些也属于所生之地。
12-11-3a
阿罗汉断尽一切烦恼者无此末那识。同样，入灭尽定时也无，出世间道修无我时亦无。这是第二种转识。
第三种是缘取六境——色声香味触法的能缘或执取分别者，即眼等六识。它们有与无贪等相应的善性、与贪等相应的不善性，以及与善不善心所不相应的二俱非性。
关于心所的分类：阿赖耶识、末那识和转识无差别地有五遍行，以及差别性不定的五别境，它们的对境是特定的，非一切。
善心所有十一种，同样有六根本烦恼和二十随烦恼，以及四不定。这些与三受——乐受、苦受、舍受相应而生。
第一分类的三和合触等五遍行上文已述，及意向希求的欲、对境确定执持的胜解、熟悉境不忘的念、心一境性的定和能择法的
12-11-3b
慧，这样在某处决定者必定不生他者，应如是了知，称为别境，共五种。


 །ལས་འབྲས་སོགས་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་ད༷ད་པ་ད༷ང་བདག་གམ་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཉེས་སྤྱོད་ལ་འཛེམ་པ་ངོ༷་ཚ༷་ཤེས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཁྲེལ༷་ཡོ༷ད་པ་ད༷ང་། མ༷་ཆ༷གས་པ་ལ༷་སོ༷གས་ཏེ་མི་སྡང་བ་དང་གཏི་མུག་མེད་པ་གསུམ་དང་དགེ་ལ་སྤྲོ་བའི་བརྩོན༷་འགྲུས༷། ལུས་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་ཤིན༷་ཏུ༷་སྦྱང༷ས་བ་དང༷་བླང་དོར་ལ་གཟོབ་པའི་བ༷ག་ཡོ༷ད་དང་བཅ༷ས་ཀྱི་སྒྲས་བཏང་སྙོམས་བསྟན་ཏེ། བཏང་སྙོམས་ནི་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་རྣལ་དུ་འཇུག་པ་དང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ་འདི་གསུམ་གྱིས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཐོག་བར་ཐ་མའི་དུས་བསྟན་ཏེ། བྱིང་རྒོད་ཀྱིས་སེམས་མི་མཉམ་སྟེ། དེ་མེད་པས་ཐོག་མར་སེམས་མཉམ་པ་མེད་དོ། །དེའི་རྗེས་སུ་འདུ་བྱེད་མེད་པར་འཇུག་པ་རྣལ་དུ་གནས་པ་དང་། རྩོལ་མེད་དུ་འཇུག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། འདི་ནི་ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་ཉོན་གྱིས་སྐབས་མི་འབྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །གསོད་འཆིང་སོགས་ཀྱིས་རྣམ༷་པར་མི༷་འཚེ༷་བ་སྙིང་རྗེ་བ་སྟེ་དགེ༷་བ་བཅུ་གཅིག་གོ། རྩ་བའི་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་པ་དྲུག་ནི༷། སྲིད་པ་དང་དེའི་ཡོ་བྱད་འདོད་པ་འདོ༷ད་ཆ༷གས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་ཁོ༷ང་ཁྲོ་བདེན་པ་དང་ལས་འབྲས་མི་ཤེས་པའི་ལོག་འཛིན་གཏི༷་མུག༷་དང༷་། འཇིག་ལྟའི་རྒྱུས་དཔལ་འབྱོར་འཛིན་པས་སེམས་ཁེངས་པའི་ང༷་རྒྱལ༷་དང་འཇིག་མཐར་ལོག་གསུམ་མཆོག་འཛིན་གཉིས་བཅས་ལྟ༷་བ༷་དང་ལས་འབྲས་སོགས་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་ཐེ༷་ཚོ༷མ་མོ༷། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ནི་འཕྲལ་དུ་གནོད་
12-11-4a
བྱེད་ལ་ཁོང་ཁྲོ༷་བ་ད༷ང་སྔར་གྱི་ཁོ༷ན་དུ༷་འཛི༷ན་པ༷་ད༷ང་། ཉེས་པ་འཆབ་པ་དང༷་ཚིག་བརླང་པོས་ཞེར་འདེབས་པ་འཚི༷ག་པ་དང༷་གཞན་གྱི་ཕུན་ཚོགས་ལ་ཁོང་འཁྲུགས་པ་ཕྲག་དོ༷ག་ད༷ང་། ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་མི་གཏོང་བ་སེར༷་སྣ༷་དང་ནི༷་གཞན་བསླུ་བ་སྒྱུར༷་བཅས༷་དང༷་། རང་གི་ཉེས་པ་འཆབ་པ་གཡོ༷་དང་བདག་གི་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱག༷ས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་མེད་པར་རྣམ༷་པར་འཚེ༷་བ་དང་བདག་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་སྡིག་ལ་མི་འཛེམ་པ་ངོ༷་ཚ༷་མེ༷ད་པ་དང་། གཞན་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པའི་ཁྲེལ༷་མེ༷ད་པ་ནང་དུ་རྨུག༷ས་པ་དང༷་ཕྱིར་རྒོད༷་པ༷་དང༷་། དད་པའི་ལྡོག་ཕྱོགས་མ༷་ད༷ད་པ༷་དང༷་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལེ༷་ལོ༷་དང༷་། བག་ཡོད་ཀྱི་ལྡོག་ཕྱོགས་བག༷་མེ༷ད་པ༷་དང༷་དྲན་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་བརྗེད༷་ངེ༷ས་དང༷་། སེམས་འཕྲོ་བ་རྣམ༷་གཡེ༷ང་འགྲོ་ལྡོག་སོགས་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ལ་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་ཤེས༷་བཞི༷ན་མ༷་ཡི༷ན་པ་དང༷་། ཡིད་ལ་བཅགས་ནས་འགྱོ༷ད་པ་ད༷ང་ནང་དུ་སྡུད་པའི་གཉི༷ད་ཀྱང༷་དེ༷་བཞི༷ན་ཏེ༷། ཀུན་ཏུ་ཚོར་བའི་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་རྟོག༷་པ༷་རྩིང་བ་དང༷་ནི་ཞིབ་ཏུ་དཔྱོ༷ད་པ༷་དང༷་འདི་གཉིས་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། ཉེ༷་བའི༷་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་ཉི་ཤུ་དང་གཞན་འགྱུར་གཉི༷ས་ཚན་རྣམ་གཉི༷ས་ཏེ་བཞིའོ། །དེ་དག་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་མིན་བཞི་ཡོད་དོ། །རྩ་བའི་རྣམ་ཤེས་ལས་མིག་ཤེས་སོགས་དང་།དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱུ་བ་ཡིད་ཤེས་དང་བཅས་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནའོ།

完整直译
对因果等深信的信，以自身或法为由而回避恶行的惭，以世间为由的愧，无贪等即无嗔及无痴三者，勤于善业的精进，身心堪能性的轻安，于取舍谨慎的正念，以"及"字表示舍，即舍是心平等性、自然运转及任运成就，这三者显示舍的初中后时：由掉举与昏沉心不平等，无此则初始心平等。此后无功用转为自然安住，无勤而转为任运成就。此是烦恼与随烦恼不能侵夺之作用。
不以杀缚等损害他人的悲悯，共十一种善心所。六根本烦恼是：希求有及其资具的贪欲，内心怀恨的嗔，不知真理及因果的邪执即痴，因萨迦耶见而执持财富令心高傲的慢，以及萨迦耶见、边见、邪见及两种胜执见等见，于因果等犹豫不决的疑。
随烦恼是对当下伤害者忿，对过去怨恨的恨，隐瞒过错并以粗语讥讽的恼，对他人兴盛心生不安的嫉
12-11-4a
不施予法与财的悭，诳他人，隐蔽自过的谄，以自身兴盛而憍，无悲悯的害，以自己为理由不避恶行的无惭，以他人为理由的无愧，内心昏沉与外在掉举，信的反面不信，精进的不顺品懈怠，正知的对立放逸，念的不顺品忘念，散乱心散动，于行住等三业行为不知而转的不正知，执著于意的悔，内摄的睡眠亦如是；由完全感受的意表达的粗寻及细伺，这两者是思与慧的差别。二十随烦恼及四不定，即两对二种。这些有烦恼性与否的四种。
从根本识生起眼识等，以及随后生起的意识，仅是一种。


 །གཉིས་སམ་མང་པོ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངམ་ཞེ་ན་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་ཏེ། དེ་དག་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པའམ་ཚང་བ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། མིག་ཤེས་སོགས་ལྔ༷་པོ་རྣམ༷ས་
12-11-4b
ནི་རྩ༷་བའི༷་རྣམ༷་ཤེས༷་སམ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ༷ས། གང་དུ་གང་སྐྱེ་བའི་ཇི༷་ལྟའི་རྐྱེན༷་ལ༷ས་རྣམ་ཤེས་ལྔ་པོ་འབྱུང༷་བ༷་ནི༷། རྣམ༷་ཤེས༷་ཅིག་ཅར་ལྷན༷་ཅི༷ག་གམ༷་མ༷་ཡི༷ན་པར་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བའང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཆུ༷་ད༷ང་བ༷ས་རྣམ༷ས་ཇི༷་བཞི༷ན་ནོ༷། །ཇི་སྐད་དུ། བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དཔེར་ན་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་འབབ་པ་ལ་གལ་ཏེ་རླབས་གཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གྱུར་ན་རླབས་གཅིག་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་གཉིས་སམ་གསུམ་མམ། རླབས་མང་པོ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཡང་རླབས་མང་པོ་འབྱུང་སྟེ། ཆུ་བོའི་ཆུ་རྒྱུན་ཡང་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཡོངས་སུ་ཟད་པར་ཡང་མི་མངོན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ཆུ་བོ་དེའི་གནས་ལྟ་བུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟེན་ཅིང་རབ་ཏུ་གནས་ནས་གལ་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་གཅིག་པུ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་མིག་ནི་རྣམ་ཤེས་གཅིག་པུ་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་སམ། གསུམ་མམ་ལྔ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་ལྔའི་བར་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འབབ། །བདག་ཏུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། །འདི་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་མ་བསྟན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣམ་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་ལྟར་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་མིན་ཏེ་རྣམ་ཤེས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་དེ་རྣམ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དུ་རུང་བའི་དམིགས་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་གཅིག་ལས་རྣམ་ཤེས་
12-11-5a
གཉིས་སམ་མང་པོ་འབྱུང་སྟེ་འགལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡི༷ད་ཀྱི༷་རྣམ༷་ཤེ༷ས་འབྱུང༷་བ༷་ནི༷། དུས་རྟག༷་ཏུ༷འོ༷་མིག་ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་པའམ་དེ་མིན་ཡང་འབྱུང་ངོ་འདུ༷་ཤེ༷ས་མེ༷ད་པ༷་པ༷་ད༷ང་། འདུ་ཤེས་མེད་དང་འགོག་པའི་སྙོམ༷ས་པར་འཇུ༷ག་པ༷་རྣམ༷་པ་གཉི༷ས་ད༷ང་། སེམ༷ས་མེ༷ད་པའི་གཉི༷ད་འཐུག་པོ་ད༷ང་བརྒྱལ༷་བའི་སྐབས་ལྔ་པོ་དེ་མ༷་གཏོ༷གས་པར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །སེམས་མེད་ལས་སེམས་འགགས་སླར་ཇི་ལྟར་སྐྱེན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལས་སྐྱེའོ། །རྣམ༷་པ༷ར་ཤེས༷་པ༷ར་གྱུར༷་པ༷་གསུམ་པོ་འདི༷་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ནི། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། །ཞེས་པ་བཞིན། རྣམ༷་རྟོག༷་མིན༷་ཏེ༷་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྣམ་པས་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ངོ་དེ༷་ཡི༷ས་གང༷་ཞི༷ག་སྣོད་དང་བདག་དང་ཕུང་ཁམས་སོགས་སུ་རྣམ༷་པར་བརྟག༷ས་པ་དེ༷་དག་དེའི་ངོ་བོར་མེ༷ད་པ་དེས༷་ན༷་འདི༷། རྣམ་ཤེས་ནི་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དམིགས་པའི་དོན་ཐ་དད་དུ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ན་རྣམ་ཤེས་སྔ་མ་འགགས་པ་དེ་དང་རིགས་གཅིག་པའི་རྣམ་ཤེས་ལས་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་། །ཁམས་གསུམ་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་རྣམ༷་པ༷ར་རི༷ག་པ༷་ཙམ༷་དུ་གྲུབ་བོ། །རྣམ༷་ཤེས༷་གང་ཞིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་ནུས་པའི་ས༷་བོ༷ན་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་པ༷་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས། མིག་སོགས་ཀྱིས་ཤེས་པའི་རང་ནུས་གསོ་ཕྱིར་འཇུག་པ་དེས་ཀུན་གཞིའི་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱེད། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལས་མིག་ཤེས་འབྱུང་བས་ཕན༷་ཚུ༷ན་ད༷ག་གི༷་དབ༷ང་གི༷ས་ན༷། རྣམ་རྟོག་དེ༷་ལྟ༷་བུ་དེའི་འོག་
12-11-5b
མ༷་དེ་ལྟར༷་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར༷་བ༷་འགྲོ༷། དེ༷ས་ན༷་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ༷་རྟོག༷་དེ༷་དང་དེ༷་སྐྱེ༷འོ།

完整直译
若问二种或多种识同时生起否？不一定，根据其生起因缘的存在或具备而生，如下所示：
五种眼识等
12-11-4b
从根本识或阿赖耶识中，按照在何处何时生起的各种因缘，这五种识生起，识或同时生起或次第生起，如同水波。
如云："广慧，譬如河流水流动时，若一波生起的因缘临近，则生一波。若二或三或多波生起的因缘临近，则多波生起，而河水流不会中断，也不会耗尽。同样，广慧，如同彼水所依，阿赖耶识完全依托安住，若眼识一种生起的因缘临近，则生一眼识。若二或三或五识生起的因缘临近，则二或三乃至五种生起。"
同样地："取识甚深微妙，一切种子如河流，若执为我不应理，此我未向凡夫说。"
各识所缘缘如何确定，等无间缘则不然，所有生起之识适合作为所有识的等无间缘，当遇到所缘缘时，一个等无间缘生起二或多识，并不相违。
意识生起则是常时，或与眼识同时，或非同时而生。除无想（有情）和两种等至——无想和灭尽定，以及无心深睡和昏厥五种情况之外，意识恒时生起。
无心状态中心识停灭后如何再生？从阿赖耶识中生起。这三种识转，如所说："非真实遍计，心心所三界"，即非分别，是以增益行相的三界心心所。彼所妄计器世间、我及蕴界等，皆无彼自性，因此，识如梦幻、乾闼婆城、眩翳等，即使所缘境不同，仍会生起。故从前识灭后，从同类识中生起识。
一切三界及无为法，唯识而成立。能生一切法具一切种子的阿赖耶识，以及眼等识为保持自能力而趣入，使阿赖耶的功能成为殊胜，由阿赖耶识生起眼识，因相互作用，分别如是，于后
12-11-5b
如是转为其他状态变化。因此生起各种色等分别。


 །དགེ་མི་དགེ་མི་གཡོ་བའི་སེམས་པ་ལ༷ས་ཀྱི༷་མ་འོངས་པའི་ལུས་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་བག༷་ཆ༷གས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་འཛི༷ན་པ་གཉི༷ས་ཀྱི། བག་ཆགས་བཅ༷ས་པ༷་སྐྱེ་བ་སྔ༷་མ༷་ཡི༷ས། ཚེ་འདིར་རྣམ༷་པ༷ར་སྨིན་པ༷་དེ་ཟ༷ད་ན༷ས་གཞ༷ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ༷་སྨིན༷་ཕྱི་མ་བསྐྱེ༷ད་པ༷་དེ༷་ལྟར་ཡི༷ན་ནོ༷། །དེ་ཡང་རྣམ་ཤེས་ལས་གཞན་པའི་གཟུང་བ་ཡོད་པར་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ནི་གཟུང་བའི་འཛིན་པ། དེ་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་ཤིང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་འཛིན་པའི་འཛིན་པ། སྔོན་བྱུང་བའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་འཛིན་པས་བརྟགས་པའི་མ་འོངས་པའི་དེའི་རིགས་ཀྱི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་འཛིན་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ནི་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་སོ། །ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་གིས་འགྲོ་བ་སོ་སོའི་ལུས་མི་འདྲ་བར་སྦྱར་བ་ནི་ས་བོན་ཐ་དད་པ་ལས་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། །འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལུས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ་མྱུ་གུ་ལ་ཆུ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་མེད་ལ། མིག་ཤེས་སོགས་ལས་གཞན་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཡོད་ཅིང་དེ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ནོ༷་ཞེ༷ས་པ་འདི་གང་གིས་འགྲུབ་ཅེ་ན། ལུང་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཆོས་མངོན་པ་ལས། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཀྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་ཀུན་དང་། །མྱ་ངན་འདས་པའང་ཐོབ་པ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས། རིགས་པ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་མེད་ན་འཁོར་
12-11-6a
བར་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའང་མི་རུང་སྟེ། འཇུག་པ་ནི་རིས་མཐུན་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ། ལྡོག་པ་ནི་ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་སོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལས་གཞན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་ཤེས་མི་རུང་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་ཤེས་མེད་ན་འཇུག་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་མེད་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་ཤེས་སམ། འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་པོ་དེ་དག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་བསྟན་གྲང་ན། དེར་འདུ་བྱེད་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་མི་འདོད་དེ། དེ་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་ལོན་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་མེད་སྙོམས་འཇུག་གི་རྗེས་སུ་སེམས་འབྱུང་མི་སྲིད་དེ་དེའི་དུས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བགོས་པའི་སེམས་འབྱུང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར།འཁོར་བར་ལྡོག་པ་ཡང་འཁོར་རྒྱུ་ལས་ཉོན་ཡིན་ཅི༷ང་དེ་ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་གཙོ་བོ་ཡིན་པས། དེ་སྤོང་ན་འཁོར་བ་ལྡོག་མོད། ཀུན་གཞིའི་ཤེས་པ་མེད་ན་དེ་སྤོང་མི་རུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མངོན་གྱུར་སྤོང་བས་མི་གྲོལ་ལ་ས་བོན་སྤང་དགོས། ས་བོན་དེ་གང་ལ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཡོད་པས་དེ་ཁས་ལེན་དགོས་པར་བློ་བསྟན་གྱིས་གསུངས་སོ། །རྣམ་རིག་ཙམ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དུ་བཞག་པ། རྣམ༷་པ༷ར་རྟོག༷་པ༷་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་མཐུན་པར་སྣང་བ་ག༷ང་དང་གང༷་གི༷ས། བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་དངོ༷ས་པོ༷་གང༷་གང༷་རྣམ༷་པ༷ར་བརྟག༷ས་པ༷་དེ་ཉིད་ནི་ཀུན༷་ཏུ༷་བརྟགས༷་པ༷་ཡི༷་ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་དེ༷་དེ༷་མེ༷ད་དོ༷། །མདོ་ལས་ཀྱང་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞ༷ན་གྱིས༷་དབ༷ང་གི༷་ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་ནི། སེམས་སེམས་བྱུང་ཁམས་
12-11-6b
གསུམ་པའི་རྣམ༷་པར་རྟོག༷་པ་ཡི༷ན་ཏེ༷་དེ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་རྐྱེན༷་ལ༷ས་བྱུང༷་བའི༷་གཞན་དབང་ངོ་། །མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ༷་པ་ནི༷་གཞན་དབང་དེ༷་ལ༷་སྔ་མ་སོ༷་གཟུང་འཛིན་ཏུ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ལྟར་རྟག༷་ཏུ༷་མེ༷ད་པ༷ར་གྱུར༷་པ༷་གང༷་ཡིན་པའོ།

完整直译
从善、不善和不动的思所形成的业所产生的未来身体的习气，以及执取所取和能取的二执习气，前生所积集的习气在今生成熟后灭尽，另一阿赖耶异熟于未来生起，即是如此。
其中，执著于有异于识的所取为所取执；由识了解并执取为能取执。由过去所取执和能取执所计度的未来同类所取和能取生起的种子，即二执习气。业习气的差别使各趣有情身体不同，如同不同种子生不同芽。二执习气辅助业习气生身，如同水对芽的助缘。
如是，除阿赖耶识外无其他异熟，而除眼识等外，有阿赖耶识，它是具一切种子者。若问这由何成立？经证为佛陀在阿毗达磨中说："无始时来界，一切法所依，由此有诸趣，及涅槃证得。"理证是若无阿赖耶识，则于轮回中
12-11-6a
流转和还灭皆不应理。流转是同类结生，还灭是有余无余涅槃。除阿赖耶识外，行缘识不应理，因为无行缘识则不能流转。若无阿赖耶识，结生识或行熏习的六识是否从行缘生起？于此，不承认行为结生识的缘，因为它已灭且时间久远。同样，无心定后生心不可能，因为彼时不可能有行熏习的心生起。
轮回的还灭，其轮回之因为业烦恼，其中烦恼为主要，断彼则轮回还灭。若无阿赖耶识，则断彼不应理，因为断除烦恼现行不能解脱，必须断除种子。种子存在于阿赖耶识中，故必须承认阿赖耶识，如佛护所说。
唯识立三自性：分别外内事物相似显现所能计的我法事物所遍计，即是遍计所执自性，彼不存在。经中亦云："须菩提，如诸凡夫妄执，诸法非如是有。"
依他起自性为三界
12-11-6b
心心所分别，它从因缘他缘所生故为依他起。不变而圆成实是于依他起中如前所说能取所取遍计永无所有者。


 །དེ༷་ཕྱིར༷་ཀུན་བརྟགས་དང་བྲལ་བའི་ཡོངས་གྲུབ་དེ༷་ཉི༷ད་གཞ༷ན་དབ༷ང་ལ༷ས། གཞ༷ན་མི༷ན་ཏེ་དེའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་སོ་གཞ༷ན་མ༷་ཡི༷ན་པ༷འ༷ང་མི༷ན་ཏེ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པས་སོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་མི༷་རྟག༷་པ༷་སོ༷གས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བདག་མེད་པ་ཉིད་མི་རྟག་པ་སོགས་གཞན་དང་གཞན་མིན་མིན་པ་བཞི༷ན་དུ༷་བརྗོ༷ད་དེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་མི་རྟག་པ་གཞན་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པར་མི་གྱུར་རོ། །གཞན་མིན་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞིག་ནས་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་མི་རྟག་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དབང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་འཛིན། མི་འཛིན་ན་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་དེ༷་ཉིད་མ༷་མཐོ༷ང་མ་རྟོགས་མངོན་དུ་བྱས་པར་དུ་དེའི་རྗེས་ཐོབ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་དབང་གི་གནས་ཚུལ་དེ༷་ཇི་བཞི༷ན་མི་མཐོང་ངོ་། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་གྲུབ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་མཐོང་བས་མཉམ་བཞག་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ། །རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཀུན་སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་ལྟ་བུར་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བུའི་ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་ནི༷་རྣམ༷་གསུམ༷་གྱི༷། ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་མེ༷ད་པ་རྣ༷མ་པ་གསུ༷མ་ལ༷། དགོ༷ངས་ན༷ས་ཆོ༷ས་རྣམ༷ས་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་ཀྱི༷། ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་མེ༷ད་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པར་བསྟན༷་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གང་ཞེ་ན། དང༷་པོ༷་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ༷་ནི༷་རང་གི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཀྱི༷། ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་མེ༷ད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པའི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་གཟུང་རུང་
12-11-7a
གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སོགས་སུ་གདགས་པ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་མེད་པས་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་མེད་པའོ་ཀུན་བརྟགས་དེ་ལས་གཞ༷ན་པ༷་གཞན་དབང་ཡ༷ང་། དེ༷་ནི༷་རྐྱེན་གཞན་ལས་འབྱུང་ཞིང་ར༷ང་ཉི༷ད་ཀྱི་དབང་གིས་མི༷་འབྱུང༷་བས༷། སྐྱེ་བའི་ངོ༷་བོ་ཉི༷ད་མེ༷ད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་ལས་རྣམ་གྲངས་གཞན༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །རྟོགས་བྱའི་ཆོ༷ས་ཀྱི༷་དོན༷་གྱི༷་དམ༷་པ༷འ༷ང་ནམ་མཁའ་ལྟར་རོ་གཅིག་པ་དང་དྲི་མ་མེད་ཅིང་མི་འགྱུར་བས་ཡོངས་གྲུབ༷་དེ༷་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའོ། །འདི༷་ལྟར༷་ཆོས་ཀུན་ཀྱི་དེ༷་བཞི༷ན་ཉི༷ད་ཡིན་ལ་དོན་དམ་ཡང༷་དེ༷་ཡིན་ལ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའམ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །སོ་སྐྱེ་དང་འཕགས་པ་སློབ་མི་སློབ་ཀྱི་དུས༷་རྣམ༷ས་ཀུན༷་ན༷འང་དེ༷་བཞི༷ན་ཉི༷ད་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ༷་ཉི༷ད་ཤིན་ཏུ༷་རྣམ་པར་དག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་རྣམ༷་པ༷ར་རི༷ག་པ༷་ཙམ༷་ཡོད་དོ།

完整直译
因此远离遍计所执的圆成实即是依他起之特性，非他，因为它是彼之法性；也非不异，因为法与法相有差别。
又如无常等的苦与无我性，与无常等如同是异非异，说明如下：若无常异于诸行，则诸行不应成为无常。若不异，则诸行坏灭后应成为全无，如同无常性。
若问，若依他起中无所取能取，如何执取它？若不执取，如何知其存在？答：若未以出世间无分别智见、觉、证得圆成实自性之前，则以其后得清净世间智亦不能如实见依他起的真实情况。无分别智见如虚空般的圆成实，故入定如虚空。后得智见一切法如幻、如梦、如阳焰等。
关于此三自性，依据三无自性，宣说一切法无自性及无生灭。哪三种呢？首先，遍计所执是相无自性，因为其特征仅是分别遍计而已，因此所执的
12-11-7a
色等特征，因无自性故，如同空中花朵般无自性。与彼遍计相异的依他起是，彼从他缘生起，不从自力生，故称为生无自性，与前者是不同的类别。
所觉知法之胜义如虚空般一味、无垢且不变，故圆成实是胜义。如是，它是一切法的真如，亦是胜义，此即胜义无自性或无实体的自性。在凡夫和圣者有学无学一切时，真如不变易故。彼极为清净的唯识存在。
;


 །ཇི༷་སྲིད་དེ་ལྟ་བུའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་རྣམ༷་རི༷ག་ཙམ༷་ཉི༷ད་ལ༷། རྣལ་འབྱོར་བའི་རྣམ༷་པ༷ར་ཤེས༷་པ༷་མི༷་གན༷ས་པ༷་དེ་སྲིད་དུ། གཟུང་བ་འཛིན་པ་དང་འཛིན་པ་འཛིན་པའི་འཛི༷ན་པ༷་གཉི༷ས་ཀྱི༷་བག༷་ལ༷་ཉལ༷་ཀུན་གཞི་ལ་གནས་པ། དེ༷་ཉི༷ད་རྣམ༷་པ༷ར་མི༷་ལྡོ༷ག་གོ༷། ཅི་དོན་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཙམ་དམིགས་པས་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་སམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སམ་ཡང་ན་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་བདག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གནས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་སུ་བཏགས་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་འདི༷་ད༷ག་གཟུང་བྱའི་དོན་གཞན་མེད་པར་རྣམ༷་པ༷ར་རི༷ག་པ་ཙམ༷་ཉི༷ད་ཅེ༷ས། དེ༷་ལྟ་བུ་སྙམ༷་དུ༷་ནི༷་མངོན་རྟགས་སུ་དམི༷གས་ན༷ས་སུ༷། དམིགས་པ་གང་ཅི༷་ཡ༷ང་རུང་སྟེ་ཀེང་རུས་དང་སྔོན་པོ་སོགས་བློ་ཡི་མདུ༷ན་དུ་འཇོ༷ག་ན༷། དེ༷་ནི༷་རྣམ་རིག་ཙམ༷་ལ༷་མི༷་གན༷ས་ཏེ་གཟུང་བའམ་དམིགས་པ་མ་སྤངས་
12-11-7b
པས་སོ༷། །ན༷མ་ཞིག༷་ཤེས་པའི་འཛིན་པ་སྤངས་ཤིང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་རྣམ་པར་ཤེས༷་པ༷ས་བསྟན་པའམ་གདམས་ངག་གམ་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་ཐ་མལ་པ་རྣམས་དམིགས་ཀྱང་རུང་སྟེ་དམི༷གས་པ༷་རྣམ༷ས། ཕྱི་དོན་དུ་མི༷་དམི༷གས་མི་མཐོང་མི་འཛིན་པ་མངོན་ཞེན་མེད་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་མཐོང་བ་དེ༷་ཡི༷་ཚེ༷་ན༷་ནི༷། རྣམ༷་པ༷ར་རིག༷་པ༷་ཙམ༷་ལ༷་གན༷ས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གཟུང༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷ས་དེ༷་འཛི༷ན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པའི་འཛིན་པའང་མེ༷ད་དོ༷། །དེ་ལྟ་བུར་དམིགས་བྱ་དམིགས་བྱེད་ལ་མི་རྟོག་པ་མཉམ་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མངོན་ཞེན་གྱི་བག་ཉལ་སྤོང་ཞིང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ༷་ལྟ་བུ་ནི༷་གཟུ༷ང་བ་དང་འཛིན་པའི་སེམ༷ས་མེ༷ད་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མི༷་དམི༷གས་པ༷་ཡིན་ཞི༷ང་། འཇིག་རྟེན་རྣམས་འདི་ལ་འདྲིས་པ་མེད་པ་དང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་འདི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་བརྒལ་བའི་ཕྱིར་འཇི༷ག་རྟེན༷་ལས་འད༷ས་པའི༷་ཡེ༷་ཤེས༷་དེ༷་ཉིད་དོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་ཀུན་གཞིའི༷་རྣམ་ཤེས་གན༷ས་ཀྱང༷་གཞ༷ན་དུ༷་གྱུར༷་པ་སྟེ༷། གནས་ངན་ལེན་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་།གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལོག་ནས་ལས་སུ་རུང་བ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པའོ། །དེ་གང་སྤངས་པས་ཐོབ་ན་གནས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གན༷ས་ང༷ན་ལེན༷་ཏེ་ཉོན་མོངས་ཤེས་ཀྱི་ས་བོན་གཉི༷ས་སྤང༷ས་པས༷་སོ༷། །དེ༷་ཉི༷ད་ཟ༷ག་པ༷་ཀུན་དང་བྲལ་བས་མེ༷ད་པ་དང༷་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུའི་ཕྱིར་དབྱི༷ངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྟོག་གེའི་ཡུལ་མིན་པར་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དང་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་བས༷མ་གྱིས༷་མི༷་ཁྱབ༷་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་
12-11-8a
ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པའི་བདེ་བ་དང་ཟག་མེད་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ༷་བ་དང༷་རྟག་པ་དང་མི་ཟད་པས་བརྟན༷་པ་དང་། དེ༷་ནི༷་རྟག་པའི་གོ་འཕང་བདེ༷་བ༷་དང་ཉན་ཐོས་སོགས་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པའི་རྣམ༷་གྲོལ༷་གྱི་སྐུ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པས་ཐོབ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུབ༷་པ་ཆེན༷་པོ༷འི་ཆོས༷་ཉིད་དམ་ཆོས་སྐུ་ཞེས༷་བྱའོ༷། །མདོར་ན། ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་པས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་སྐུའོ། །གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དང་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་ནས་སྒྲིབ་གཉིས་སྤངས་པའི་གནས་གྱུར་ཡང་དག་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བ་མི་གཏོང་ཞིང་དེས་ཉོན་མོངས་མེད་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་སྐུ་ཞེས་བྱའོ།

完整直译
只要修行者的识尚未安住于如是无二相了知的唯识中，
其间，所取执与能取执的二执种子安住于阿赖耶中，彼自不能转。若问：缘离境的唯心是否安住于心的法性？答：不是。或为遣除增上慢者仅凭闻思便认为"我已安住于清净唯识"的想法故说：
此等一切施设为法者，无异于所取的外境，唯识。如是当以印解作意后，任何所缘，如白骨、青色等，置于心前时，彼则不安住于唯识，因为未断所取或所缘。
12-11-7b
何时舍离能取执着，安住于自心法性，是什么样呢？当识指示或教诫或缘取色声等平常所缘时，不将所缘视为外境，不见不取，无明执，见如实义，此时，安住于唯识，因彼中无所取故，取所取的识的能取也无。
如是，于所缘及能缘无分别，平等、出世间智慧生起，断所取能取明执种子，并安住于自心法性。
如是无所取能取之心，不作意能取所取二者，世人于此不熟悉、无生起、无分别、超越世间，故为出世间智慧。
具一切种子的阿赖耶识虽住，但转异，即随眠、异熟及二执习气的事物消失，转为堪能时，成为法身及无二智慧的事物。
由断何者而获得？断无堪能处的烦恼障随眠及所知障的随眠，即断烦恼所知二种子故。
彼离一切漏故无，为圣法之因故称为界。彼非寻思境，由自证及无喻故不可思议，清净
12-11-8a
法所缘之乐及无漏法自性故善，常、不尽故坚；彼永恒位，乐，声闻等断随眠得解脱身。菩萨断随眠所得者，是佛世尊大牟尼法性或法身。
总之，断烦恼障得声闻们的解脱身。转依相是大牟尼法身，通过修习地和波罗蜜多，断二障，转依圆成故。
由不舍轮回，无烦恼，得一切法自在故，称为菩萨法身。
;


 །སུམ༷་ཅུ༷་པའི༷་ཚི༷ག་ལེ༷འུ༷ར་བྱས༷་པ༷་སློབ༷་དཔོ༷ན་ཆེན༷་པོ༷་དབྱིག༷་གཉེན༷་གྱི༷ས་མཛ༷ད་པ༷་རྫོ༷གས་སོ༷།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །མཆན་འདི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་ཕམ་ཆོས་རྗེའི་ཕྱག་བྲིས་ལས་ལྕགས་སྤྲེལ་ལོར་ཞེ་ཆེན་རི་ཁྲོད་དུ་ཞལ་བཤུས་ཤིང་སློབ་དཔོན་བློ་བསྟན་གྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་དང་བསྟུན་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།

完整直译
三十颂偈论由大师世亲所作已完。
由印度堪布吉那弥多罗和尸罗因陀菩提，以及大译师班智达耶喜德翻译、校对并确定。
此注解从全知麦彭法王的手稿中，于铁猴年在协钦隐修处抄录，并与论师佛护所作的注释对照确定。
;
Human: 很好，现在请完整直译这些： །ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བྱམས་པའི་མགོན་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། སྐནྡྷ་དྷ་ཏྭཱ་ཡ་ཏ་ན་བྱ་བསྠཱ་ན་པྲ་ཀ་ར་ཎ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།


 །འདིས་ཀྱང་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཡི། །རང་ལུགས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་གཞུང་མཆོག །སྲིད་མཐའི་བར་དུ་མི་ཉམས་ཤིང་། །འགྲོ་ཀུན་བྱང་ཆེན་བགྲོད་གྱུར་ཅིག །མངྒ་ལཾ། །



完整直译
愿此亦使大牟尼，
自宗瑜伽行胜论，
乃至有边际不衰，
愿诸有情趋大觉。
吉祥！


